آفازی گلوبال یا Global Aphasia یکی از شدیدترین انواع اختلالات زبان است که معمولا پس از آسیب گسترده به نواحی زبانی مغز ایجاد می شود. در این اختلال، توانایی فرد برای صحبت کردن، درک صحبت دیگران، نامیدن اشیا، تکرار کلمات، خواندن و نوشتن می تواند به میزان زیادی کاهش پیدا کند.

آفازی گلوبال بیشتر پس از سکته مغزی مشاهده می شود، اما آسیب مغزی، ضربه شدید به سر، تومورهای مغزی و برخی بیماری های عصبی نیز می توانند باعث ایجاد آن شوند.

نکته مهم این است که آفازی به معنی از بین رفتن هوش فرد نیست. ممکن است فرد کاملا متوجه محیط اطراف خود باشد و افکار و احساسات مشخصی داشته باشد، اما نتواند آنها را به شکل معمول بیان کند یا صحبت دیگران را به خوبی درک کند.

به همین دلیل، تشخیص دقیق و شروع توانبخشی گفتار و زبان اهمیت زیادی دارد.

معرفی: بهترین گفتاردرمانگر درتهران

آفازی گلوبال چگونه ایجاد می شود؟

مغز انسان برای صحبت کردن و درک زبان از شبکه ای از نواحی مختلف استفاده می کند. زمانی که آسیب مغزی بخش گسترده ای از این شبکه را درگیر کند، ممکن است فرد با مشکلات شدید زبانی مواجه شود.

سکته مغزی یکی از شایع ترین علل آفازی گلوبال است. در صورتی که جریان خون به قسمت های وسیعی از نیمکره غالب مغز، معمولا نیمکره چپ، مختل شود، عملکرد چندین بخش مرتبط با زبان می تواند همزمان آسیب ببیند.

شدت آفازی به محل آسیب، وسعت ضایعه، علت ایجاد آسیب و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.

علائم آفازی گلوبال

علائم آفازی گلوبال معمولا گسترده تر از سایر انواع آفازی هستند. فرد ممکن است در چندین مهارت زبانی به طور همزمان مشکل داشته باشد.

مهم ترین علائم عبارت اند از:

• دشواری شدید در صحبت کردن
• ناتوانی یا محدودیت در بیان خواسته ها
• مشکل در پیدا کردن کلمات
• استفاده از کلمات ناقص یا نامرتبط
• دشواری در درک صحبت دیگران
• مشکل در تکرار کلمات و جمله ها
• اختلال در نامیدن اشیا
• مشکل در خواندن
• مشکل در نوشتن
• دشواری در اجرای دستورات کلامی
• استفاده بیشتر از اشاره و حرکات برای برقراری ارتباط

برخی افراد ممکن است تنها چند کلمه یا عبارت کوتاه را به صورت تکراری استفاده کنند. برخی دیگر نیز ممکن است در مراحل ابتدایی پس از آسیب، تقریبا توانایی گفتاری خود را از دست بدهند.

آیا آفازی گلوبال همان لکنت زبان است؟

خیر. آفازی گلوبال با لکنت زبان تفاوت اساسی دارد.

لکنت بیشتر به روانی گفتار مربوط می شود. فردی که لکنت دارد معمولا می داند چه می خواهد بگوید و از نظر درک زبان مشکلی ندارد، اما ممکن است در شروع یا ادامه کلمات دچار تکرار، کشیده گویی یا گیر شود.

در آفازی گلوبال، مشکل اصلی مربوط به سیستم زبان است. فرد ممکن است در پیدا کردن کلمه، ساخت جمله، درک صحبت، خواندن و نوشتن نیز مشکل داشته باشد.

تفاوت آفازی گلوبال با دیزآرتری

دیزآرتری نیز با آفازی متفاوت است. در دیزآرتری، فرد ممکن است زبان و فکر خود را به خوبی درک کند، اما به دلیل ضعف یا اختلال در کنترل عضلات گفتاری، صدای او نامفهوم، آهسته یا غیرطبیعی شود.

در آفازی گلوبال، مشکل فقط حرکت عضلات گفتار نیست و بخش های مختلف زبان نیز تحت تاثیر قرار گرفته اند.

گاهی یک بیمار پس از سکته مغزی ممکن است همزمان دچار آفازی و دیزآرتری باشد. به همین دلیل ارزیابی تخصصی اهمیت زیادی دارد.

تشخیص آفازی گلوبال چگونه انجام می شود؟

تشخیص آفازی گلوبال نیازمند بررسی دقیق وضعیت پزشکی، عصبی و ارتباطی بیمار است.

در مرحله اول، پزشک علت آسیب مغزی را بررسی می کند. تصویربرداری مغز نیز می تواند محل و میزان آسیب را مشخص کند.

پس از آن، متخصص گفتاردرمانی مهارت های زبانی و ارتباطی بیمار را ارزیابی می کند.

این ارزیابی می تواند شامل بررسی موارد زیر باشد:

درک زبان

آیا بیمار می تواند کلمات، سوالات و دستورات را درک کند؟

بیان گفتاری

آیا فرد می تواند کلمات و جملات مناسب تولید کند؟

نامیدن

آیا بیمار می تواند نام اشیا، افراد و تصاویر را بیان کند؟

تکرار

آیا بیمار قادر به تکرار کلمات و جمله های ساده است؟

خواندن

توانایی خواندن کلمات، جمله ها و متن بررسی می شود.

نوشتن

توانایی نوشتن کلمات، نام خود و جمله های ساده مورد بررسی قرار می گیرد.

ارتباط کاربردی

مهم ترین بخش ارزیابی این است که مشخص شود بیمار در زندگی روزمره تا چه اندازه می تواند نیازها و خواسته های خود را منتقل کند.

درمان آفازی گلوبال

درمان آفازی گلوبال معمولا یک فرآیند توانبخشی است و هدف آن، افزایش توانایی ارتباطی بیمار و استفاده بهتر از ظرفیت های باقی مانده مغز است.

برنامه درمانی باید کاملا فردی باشد. یک روش درمانی ثابت برای همه بیماران مناسب نیست.

در گفتاردرمانی ممکن است روی موارد زیر کار شود:

• تقویت درک زبان
• افزایش توانایی بیان کلمات
• تمرین نامیدن
• تقویت تکرار کلمات
• ساخت جمله
• تقویت خواندن
• تقویت نوشتن
• افزایش ارتباط کاربردی
• استفاده از تصاویر
• استفاده از حرکات و اشاره
• آموزش روش های ارتباط جایگزین

هدف درمان فقط این نیست که بیمار بتواند تعداد بیشتری کلمه بگوید. هدف اصلی، برقراری ارتباط موثر در زندگی واقعی است.

نقش متخصص گفتاردرمانی در درمان آفازی گلوبال

متخصص گفتاردرمانی یکی از اعضای مهم تیم توانبخشی بیمار مبتلا به آفازی است.

گفتاردرمانگر ابتدا نقاط قوت و ضعف بیمار را مشخص می کند. سپس بر اساس شرایط فرد، اهداف کوتاه مدت و بلند مدت تعیین می شوند.

برای مثال ممکن است هدف اولیه بیمار توانایی گفتن کلمات ساده مانند نام اعضای خانواده یا بیان نیازهایی مانند آب، غذا و استراحت باشد.

در مراحل بعدی، تمرین ها می توانند به سمت ساخت جمله، گفتگوی روزمره، خواندن و نوشتن پیش بروند.

این روند باید به صورت مرحله ای و متناسب با میزان پیشرفت بیمار انجام شود.

آیا آفازی گلوبال درمان می شود؟

میزان بهبودی در بیماران مختلف متفاوت است. بعضی افراد پس از آسیب مغزی پیشرفت قابل توجهی دارند و برخی دیگر ممکن است همچنان با مشکلات زبانی مواجه باشند.

عواملی مانند محل آسیب، شدت ضایعه، علت آفازی، سن، وضعیت عمومی بیمار، زمان شروع توانبخشی و میزان مشارکت بیمار و خانواده بر روند بهبود تاثیر دارند.

بنابراین نباید درباره نتیجه درمان بر اساس تجربه یک بیمار دیگر قضاوت کرد.

حتی اگر بیمار در ابتدا توانایی گفتاری بسیار محدودی داشته باشد، ادامه توانبخشی می تواند برای افزایش ارتباط کاربردی او اهمیت داشته باشد.

اهمیت شروع زودهنگام گفتاردرمانی

پس از تثبیت شرایط پزشکی بیمار، بهتر است ارزیابی گفتار و زبان در اولین فرصت مناسب انجام شود.

شروع زودهنگام توانبخشی به متخصص کمک می کند تا سطح توانایی های بیمار را مشخص کند و تمرین های مناسب را در اختیار خانواده قرار دهد.

با این حال، اگر مدت زیادی از سکته مغزی یا آسیب مغزی گذشته باشد، نباید تصور کرد که گفتاردرمانی دیگر فایده ای ندارد. بسیاری از بیماران حتی در مراحل دیرتر نیز می توانند با برنامه مناسب، مهارت های ارتباطی خود را تقویت کنند.

نقش خانواده در درمان آفازی گلوبال

خانواده می تواند نقش بسیار مهمی در روند توانبخشی داشته باشد.

هنگام صحبت با بیمار بهتر است:

• با جملات کوتاه و واضح صحبت کنید.
• به بیمار زمان کافی برای پاسخ دادن بدهید.
• سوالات ساده مطرح کنید.
• در صورت نیاز از تصاویر استفاده کنید.
• موضوع گفتگو را مشخص کنید.
• بیمار را مجبور به پاسخ سریع نکنید.
• به جای صحبت کردن به جای بیمار، فرصت پاسخ دادن ایجاد کنید.
• موفقیت های کوچک بیمار را تشویق کنید.

مهم است که بیمار همچنان در گفتگوهای خانوادگی مشارکت داشته باشد و فقط به دلیل مشکل گفتاری از ارتباط با دیگران کنار گذاشته نشود.

آیا می توان از آفازی گلوبال پیشگیری کرد؟

آفازی گلوبال در بسیاری از موارد نتیجه آسیب مغزی است و همیشه نمی توان از آن پیشگیری کرد. با این حال، چون سکته مغزی یکی از مهم ترین علل آن است، کنترل عوامل خطر سکته اهمیت زیادی دارد.

کنترل فشار خون، قند خون و چربی خون، توجه به سلامت قلب و عروق، فعالیت بدنی مناسب، تغذیه سالم، ترک سیگار و پیگیری بیماری های زمینه ای می توانند در کاهش خطر سکته مغزی موثر باشند.

پیشگیری همچنین به معنای توجه به علائم هشداردهنده سکته است. اگر فردی به صورت ناگهانی دچار اختلال در صحبت کردن یا درک کلمات، افتادگی صورت، ضعف دست یا پا یا اختلال ناگهانی در تعادل شد، باید فورا برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام شود.

چه زمانی باید به متخصص گفتاردرمانی مراجعه کرد؟

اگر فرد پس از سکته مغزی یا آسیب مغزی دچار مشکل در صحبت کردن، درک کلمات، نامیدن اشیا، خواندن یا نوشتن شده است، ارزیابی توسط متخصص گفتاردرمانی اهمیت دارد.

حتی اگر بیمار فقط چند کلمه صحبت می کند یا نمی تواند منظور خود را بیان کند، ارزیابی تخصصی می تواند توانایی های باقی مانده او را مشخص کند.

هرچه برنامه توانبخشی دقیق تر با نیازهای فرد هماهنگ شود، امکان استفاده بهتر از توانایی های ارتباطی بیمار افزایش پیدا می کند.

دکتر  متخصص درمان آفازی گلوبال در تهران 

برای افرادی که به دنبال درمان آفازی گلوبال در تهران هستند، انتخاب متخصص گفتاردرمانی با تجربه در زمینه اختلالات زبان و توانبخشی ارتباطی اهمیت زیادی دارد.

دکتر شیرین جعفری، متخصص گفتاردرمانی در تهران، در زمینه ارزیابی و توانبخشی اختلالات گفتار و زبان فعالیت دارد. ارزیابی دقیق بیمار مبتلا به آفازی می تواند مشخص کند که کدام بخش های زبان بیشتر آسیب دیده اند و چه مهارت هایی همچنان قابلیت تقویت دارند.

در روند توانبخشی، بسته به شرایط بیمار می توان روی درک زبان، بیان کلمات، نامیدن، جمله سازی، خواندن، نوشتن و ارتباط کاربردی تمرکز کرد. همچنین آموزش خانواده بخش مهمی از برنامه درمانی است تا اعضای خانواده بتوانند در خانه نیز ارتباط موثرتری با بیمار برقرار کنند.

اگر فردی پس از سکته مغزی یا آسیب مغزی دچار مشکلات شدید گفتاری و زبانی شده است، مراجعه به دکتر شیرین جعفری، متخصص گفتاردرمانی در تهران می تواند برای ارزیابی وضعیت ارتباطی و تعیین مسیر مناسب توانبخشی، گام مهمی باشد.